خانه / خانه / هنر

هنر

Art_2001

هنر چیست؟

هیچ تعریفی از هنر وجود ندارد که همه آن را قبول کرده باشند. اگرچه عموماً آن را برای توصیف زیبایی، یا مهارتی به کار می‌برند که بازدهی زیبایی‌شناختی دارد، اما با این‌همه در اصل خط روشنی بین قطعه‌ی یکّه‌ی پیکره‌یی دست‌ساخت، و یک شیء تولید انبوه‌شده اما از نظر بصری جذاب وجود ندارد. شاید بگوییم که هنر مستلزم اندیشه است ــــ نوعی انگیزه‌ی خلاق. اما خود این حرف سؤال‌برانگیز است: مثلاً، به چه قدر اندیشه نیاز است؟ اگر کسی روی بوم رنگ بپاشد، به این امید که با این عمل یک اثر هنری خلق کند، آیا از حاصل کار او خود به خود هنر ساخته می‌شود؟

حتا مفهوم «زیبایی» سؤالات آشکاری برمی‌انگیزد. اگر من فکر کنم که رختخواب نامرتب خواهر کوچک من چیزی «زیبا» درست می‌کند، یا از نظر زیبایی‌شناسی جذاب است، آیا این امر آن را به هنر تبدیل می‌کند؟ اگر این‌طور نیست، آیا اگر اتفاقاً یک میلیون نفر با من موافق باشند وضع عوض می‌شود؟ اما خواهر کوچکم فکر می‌کند که این فقط یک کپُه‌ی لباس است.

هنر چه‌طور طبقه‌بندی می‌شود؟

هنر سنتی و معاصر فعالیت‌های متعددی را در برمی‌گیرد: معماری، موسیقی، اُپرا، تئاتر، رقص، نقاشی، پیکرتراشی، تصویرگری، طراحی، کارتون، پرینت یا چاپ‌سازی، سرامیک، شیشه‌نگاری، عکاسی، اینستالیشِن (چینش)، ویدئو، فیلم و فیلم‌سازی از این جمله‌اند.

عموماً به همه‌ی این فعالیت‌ها نام «هنرها» می‌دهند و عموماً آن‌ها را در چند مقوله‌ی همپوش طبقه‌بندی می‌کنند، مثل [هنرهای] زیبا، بصری، تجسمی، تزیینی، کاربردی، و اجرایی.

همچنان در باب ترکیب دقیق این مقولات اختلاف هست، اما این‌جا یک طبقه‌بندی عموماً پذیرفته را می‌بینیم.

  1. هنرهای زیبا

این دسته شامل آن آثار هنری می‌شود که دردرجه‌ی اول به دلایل زیبایی‌شناختی («هنر برای هنر») آفریده می‌شوند نه برای مصرف تجاری یا کاربردی. هنر زیبا، که به خاطر کیفیت‌های شوق‌انگیز و زندگی‌بخش پدید آمده معمولاً دلالت دارد به هنرهای والای سنتی اروپای غربی مثل:

  • طراحی / سیاه‌قلم drawing

که از زغال، گچ، مداد (کریون crayon قلم) پاستِل (گچ رنگی) استفاده می‌کند یا با مداد و قلم و مرکب کشیده می‌شود. دو کاربرد اصلی دارد: کتاب‌ها یا نسخه‌های مصور، (ﺣ . ۶۰۰ـ۱۲۰۰ م) و تصویرگری کتاب.

  • نقاشی

که با رنگ و روغن، آبرنگ، گواش (gouache)، آکریلیک (acrylics)، مرکب / آب‌مرکب و رنگ‌آب (wash)، یا رنگ‌های مدل قدیمی‌تر تمپرا (tempera) و موم‌رنگ (encaustic).

  • چاپ‌سازی printmaking

از روش‌های ساده‌یی مثل چوب‌کَندها یا استنسیل (stencil) استفاده می‌کند، فنون پرکارتر حکاکی، اِچینگ etching و لیتوگرافی (چاپ سنگی)، یا قالب‌های جدیدتر مثل چاپ سیلک‌اسکرین (چاپ (با لوحه‌ی) توری silk-screen printing)، چاپ ورق یا تصویرسازی با ورق (foil-imaging) یا چاپ گیکله (giclee printing)

رامبراند، خودنگاره، چاپ فلزی، حدود ۱۶۳۰

رامبراند، خودنگاره، چاپ فلزی، حدود ۱۶۳۰

پیکرتراشی

با مفرغ، سنگ، مرمر، چوب یا گِل رُس. نوع دیگر از هنر زیبای غربی، که سرچشمه‌اش چین بود، خوشنویسیاست: شکل بسیار پیچیده از نوشتار اسلوب‌دار (stylized).

تکامل هنرهای زیبا

بعد از شکل‌های آغازین غارنگاری یا نقاشی غار، تندیسک‌ها و انواع دیگر هنر باستانی، دوران طلایی هنر یونانی و مکاتب دیگر دیرینگی کلاسیک (Classical Antiquity) پدید آمد. تاراج رُم (ﺣ ۴۰۰ـ۴۵۰) دوره‌ی مرده‌یاعصار تاریک (ﺣ ۴۵۰ـ۱۰۰۰) را معرفی کرد، فقط با هنر سِلتی و نقش و نگارهای سلتی نهایی لاتِن (La Tene)، روشن شد، بعد از آن تاریخ هنر در غرب به تنوع پهناوری از «سبک‌ها» یا «جنبش‌ها»ی هنری آراسته است ــــ مثل گوتیک Gothic (ﺣ ۱۱۰۰ـ۱۳۰۰)، رُنسانس (ﺣ ۱۳۰۰ـ۱۶۰۰)، باروک (قرن هفدهم)، نئوـ‌کلاسیسیسم Neo-Classicism (قرن هجدهم)، رُمانتیسم (قرن هجدهم ــ نوزدهم)، رئالیسم و اَمپرسیونیسم (قرن نوزدهم)، کوبیسم، اِکسپرسیونیسم، سوررئالیسم، اِکسپرسیونیسم انتزاعی (آبستره) و پاپ آرت (قرن بیستم).

سنت

هنر زیبا نوع سنتی هنر آکادمیک بود که در مدارس بزرگ تعلیم داده می‌شد، در مدارسی مثل آکادمیا دِل آرتِه دِل دیزنیو Academia dell’Arte del Disegno در فلورانس، آکادمیا دی سان لوُکا در رُم، آکادمی دِ بوزآر در پاریس، و رویال آکادمی (آکادمی سلطنتی) در لندن. یکی از میراث‌های کلیدی آکادِمی‌ها نظریه‌ی آن‌ها در بابپرسپکتیو خطی و رتبه‌بندی آن‌ها از ژانرهای نقاشی بود که همه‌ی آثار هنر را در پنج نوع طبقه‌بندی کردند: تاریخ، پُرتره، صحنه‌های ژانر (زندگی روزمره)، منظره یا طبیعت بی‌جان.

حامیان

از همان آمدن مسیحیت، بزرگ‌ترین و مهم‌ترین حامی هنر زیبا کلیسای مسیحی بوده است. بنا بر این تعجبی ندارد که بزرگ‌ترین مجموعه‌ی نقاشی و یا پیکرتراشی هنر دینی باشد، و همین‌طور قالب‌های خاصی مثل شمایل وهنر تخته‌نگاره‌ی محراب (altarpiece).

هنر تخته‌نگاره‌ی محراب

هنر تخته‌نگاره‌ی محراب

  1. هنرهای بصری

هنر بصری شامل همه‌ی هنرهای زیبا و نیز رسانه‌های نو و قالب‌های معاصر بیان یا وانمایی (expression) مثل اسمبلاژ، کولاژ، مفهومی، اینستالیشن و هنر پرفورمَنس، و همین‌طور عکاسی و قالب‌های مبتنی بر فیلم مثل ویدئو آرت و اَنیمیشَن، یا هر ترکیب‌بندی از آن‌ها. نوع دیگر، که غالباً در مقیاس یادمانی آفریده می‌شود، هنر زمینی زیست‌محیطی (environmental land art) یا هنر خاک است.

اسکله مارپیچی نمونه ای از هنر زمینی

اسکله مارپیچی نمونه ای از هنر زمینی

  1. هنرهای تجسمی

اصطلاح هنر تجسمی معمولاً اشاره است به آثار سه‌بُعدی که از موادی استفاده می‌کند که می‌توان به آن شکل داد، آن‌ها را قالب گرفت یا به طریقی با دست به آن شکل یا تجسم بخشید: موادی مثل گل رس، گچ، سنگ، فلزات، چوب (پیکرتراشی)، کاغذ (اوری‌گامی)، و مانند این‌ها. برای آثار هنری سه‌بُعدی ساخته از مواد و مصالح روزمره و «خنزر و پنزِر» [objet trauvé] یا «اشیای یافته»، از جمله «حاضر آماده»ی (ready made) مارسِل دوشان Marcel Duchamp (1913ـ۲۱).

  1. هنرهای تزیینی

این مقوله بنا به سنت به قالب‌های هنری کارکردی یا تزیینی اشاره دارد، مثل آثاری از شیشه، گل رس، چوب، فلز یا پارچه. این همه‌ی شکل‌های زرگری و هنر موزائیک، و نیز سرامیک (که نمونه‌اش سفالگری چینی و سفالگری یونانی) اثاث خانه، لوازم، شیشه‌نگاری و هنر نگاره‌بافی (برای (tapestry art). سبک‌های مشهور هنر تزیینی این‌هاست: هنر روکوکو Rococo (1700ـ۱۸۰۰)، ژاپن‌گرایی (Japonism) (ﺣ ۱۸۵۴ـ۱۹۰۰)، آرت نوو (Art Nouveau: هنر نو) (ﺣ ۱۸۹۰ـ۱۹۱۴)، آرت دِکو (Art Deco ﺣ ۱۹۲۵ـ۴۰)، ادواردی Edwardian، و رِتروRetro.

مسلماً بزرگ‌ترین دوره‌ی هنر تزیینی یا کاربردی در اروپا در طی قرن‌های هفدهم و هجدهم در دربار فرانسه اتفاق افتاد. توجه کنید به هنرهای تزیینی فرانسوی (ﺣ ۱۶۴۰ـ۱۷۹۲)؛ طراحان فرانسوی (ﺣ ۱۶۴۰ـ۱۷۹۲)؛ ومبلمان فرانسوی (ﺣ ۱۶۴۰ـ۱۷۹۲).

سقف کلیسای کاتولیک اشلیرباخ در اتریش، در سبک روکوکو.

سقف کلیسای کاتولیک اشلیرباخ در اتریش، در سبک روکوکو.

5.هنرهای اجرایی

این نوع اشاره است به رویدادهای اجرایی (پرفورمَنس performance) عمومی. انواع سنتی شامل این بخش‌ها است: تئاتر، اُپرا، موسیقی و باله. هنر پرفورمَنس معاصر نیز شامل هرگونه فعالیتی است که در آن حضور فیزیکی هنرمند به عنوان رسانه یا واسطه عمل می‌کند. به این ترتیب این هنر شامل میم mime (لال‌بازی)، نقاشی چهره یا بدن، و مانند این‌ها است. یک نوع فوق مدرن هنر پرفورمَنس به هَپِنینگز (Happenings) یا رویدادها معروف است.

  1. هنرهای کاربردی

این مقوله همه‌ی فعالیت‌هایی را دربر می‌گیرد که مستلزم کاربرد طراحی و نقش‌های زیبایی‌شناختی در اشیای کارکردیِ روزمره است. در حالی که هنر زیبا انگیزش عقلی به بیننده می‌دهد، هنر کاربردی اشیای سودمند و عملی می‌آفریند (فنجان، نیمکت، ساعت، میز و صندلی) با استفاده از اصول زیبایی‌شناختی در طراحی آن‌ها. هنر عامه / هنر قومی به شکل غالبی با این نوع از فعالیت خلاق درگیر است. هنر کاربردی شامل این هنرهاست: معماری، هنر کامپیوتر، عکاسی، طراحی صنعتی، طراحی گرافیکی، طراحی مُد، طراحی داخلی، و همچنین هنرهای تزیینی. سبک‌های معروف این‌ها هستند: مکتب طراحی باهوس (Bauhaus Design School)، همچنین آر نووُو آر دِکو. یکی از مهم‌ترین فُرم‌های هنر کاربردی قرن بیستمی معماری آن است، خصوصاً معماری آسمانخراشیبیش از حد بلند [مثلاً چیزی مثل «برج خلیفه» در دوبی که ۸/۸۲۹ متر بلندی دارد]، که بر محیط شهری در نیویورک، شیکاگو، هونگ کنگ و خیلی از شهرهای دیگر سراسر جهان سلطه دارد.

منبع:

بامداد ما

 

درباره ی admin

مطلب پیشنهادی

the-internet

نحوه مصرف منصفانه اینترنت مشخص شد/تضمین ۹۵ درصدی سرعت برای کاربر

جزئیات تعرفه های جدید اینترنت نامحدود، مصوب کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات، منتشر شد. در این ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *